Huế. Chẳng cần phải nói Huế đặc biệt như nào đối với tôi nhỉ. Lần đó (2009) tới Huế, không quá nhanh, cũng chẳng thể gọi là lâu. Chụp xong vẫn thấy chưa … tới. Bộ ảnh đã up ở đâu đó — multimedia, heavily editted — up xong vẫn nghĩ là lẽ ra ko nên up. Giờ rảnh rỗi lục ra nhìn lại, muốn bỏ đi quá nửa, các ảnh được chọn lại thì cũng gần như để nguyên không làm gì (tính năng hay dùng nhất là reset). Sẽ có ngày nào đó tôi trở lại Huế, ít hay dài ngày không quan trọng, tôi sẽ sống — ăn, nhìn, nghe, đọc và tôi sẽ (thỉnh thoảng) chụp — thư thái hơn, chậm hơn và buông hơn :-)

Thổ Hà – không hẳn là hội làng, 3/2013. Đến chậm sau lễ rước chính một ngày nhưng tôi chẳng lấy thế làm phiền lòng. Thực ra, hội chỉ là một cái cớ để được cầm máy, cái cớ để nhiều người ra đường, nhiều người mặc áo đẹp hơn và ít người hỏi chụp để làm gì :)

Trời không nắng, những gương mặt trở nên mềm mại hơn, cỏ cây hoa lá không rực rỡ nhưng mướt mát và trong lành. Tôi đi lang thang từ sân đình tới chùa, rồi len lỏi vào các con đường gạch nhỏ xíu chạy nối hai bờ sông. Tiện gì chụp nấy, không cố gắng, không tìm kiếm, không mong đợi.

Một ngày sau Tết cuối tháng hai. Giữa một đợt rét / mưa phùn đột nhiên có ngày trời hửng nắng – từ khoảng giữa sáng tới giữa buổi chiều. Không khí trong mát, nắng óng vàng. Mọi người đi ra đường vẫn mặc áo mùa đông. Khắp nơi cây cối đâm chồi nảy lộc. Xe máy lượn một vòng, từ ngoài đường Kim Ngưu, các khu tập thể, quán cafe, và phố cổ — đâu đâu cũng có cảm giác như mình được sống trong một lâu đài dát nắng vậy. Nhớ đến mùa hè châu Âu, và gần hơn là Đà Lạt, và chùm ảnh của cafetram. Mùa xuân quả thực đang về :-)

Nhớ lại khi biết tin. Sốc mất 5 phút. Sau đó là 15 phút tím tái mặt mày vì ghen tị (nói đùa đấy, 5 phút thôi, à ko phải, tận vài tiếng cơ! :D) — đầu óc khi đó toàn những dấu hỏi, dấu chấm than, dấu ba chấm, toàn những “giá mà”, “tại sao”, “như thế nào”, v.v. Ngay khi tỉnh táo trở lại, thì là cảm giác vui sướng vì bạn mình đã gặt được trái ngọt, vì công sức của bạn đã được cả thế giới ghi nhận. Chúc mừng nhé, Maika!

Có tự hào không? Bản thân tôi không thấy tự hào dù tôi cũng là người Việt, cũng là bạn của Maika. Tôi không có thói quen “nhận vơ” đó. Nếu bản thân đoạt giải thì tôi sẽ tự hào, thực sự! Còn Maika thì tất nhiên là cô ấy tự hào rồi! Nhưng cũng có thể cô ấy chưa tự hào lắm vì chưa đoạt được giải thưởng lớn, ai mà biết được :-)

Có xứng đáng hay không? Quả thực tôi không nói chắc được vì tôi không được xem tất cả những bộ ảnh cùng thể loại gửi tham gia WPP. Việc “The Pink Choice” đoạt giải nhất cũng không khiến cho tôi đánh giá bộ ảnh này đẹp lên hay xấu đi. Về chủ đề mà nói, bộ ảnh này rất khớp với “contemporary issues” và WPP. Ảnh cũng khá đầy đủ, mặc dù nếu có thêm một số ảnh của các đôi đồng tính khi đang làm việc (theo nghĩa đen nhá!), trên đường hay đám cưới nữa thì perfect, và khi đó bộ ảnh sẽ “nhẹ” hơn. Không có bức nào khiến cho tôi giật mình và thăng hoa (về ảnh thuần túy chứ ý ko phải là những cảnh góc cạnh), nhưng bộ ảnh có cảm xúc gì đó khó diễn tả … không gồng cứng, không quá mạnh, quá ấn tượng tới mức giả tạo, cũng không quá chú trọng tới ánh sáng / bố cục / khoảnh khắc mà quên đi tình cảm và tính documentary … cứ đâu đó lơ lửng ở giữa. Có lẽ cảm xúc thật và tình yêu thật thường như vậy. Có thể phát hiện, có thể tiết chế bản thân để nắm bắt được những thứ lơ lửng đó, người chụp quả thực rất chín chắn và rất tinh tế. Bỏ qua yếu tố chủ đề và thời sự, thì đây là có lẽ điều mà Maika và bộ ảnh “The Pink Choice” vượt lên được các “ông mắt xanh mũi lõ” khác! Nói dài dòng như vậy để mà túm lại rằng, dù chưa đủ thông tin để so sánh, tôi vẫn tin rằng Maika và “The Pink Choice” rất xứng đáng đoạt giải!

Vậy thì từ giờ về sau nhiếp ảnh Việt Nam sẽ như thế nào? Vấn đề to quá tôi không muốn bàn. Tôi chỉ rất vui sướng khi sẽ không phải nghe những câu kiểu như “ôi dào, Tây nó chụp mà!” mỗi khi cùng nhau xem / bàn về một bức ảnh / một bộ ảnh đẹp đâu đó trên thế giới. Những câu nói kiểu đó thể hiện tâm lý nhược tiểu, sự lười biếng và thiếu critical, thiếu sáng tạo trong tranh luận cũng như trong cả khi chụp của rất nhiều tay máy Việt. Khi mà các ông Tây mũi lõ ko bị đem ra hù cô bé / cậu bé da vàng đang tập tọe cầm máy, thì chúng ta hoàn toàn có thể hy vọng sẽ sớm có người Việt tiếp theo đoạt giải WPP nhỉ :-)

Bản thân tôi có gì thay đổi sau sự kiện này? Chủ đề, phong cách, mục đích chụp? Chắc không có gì thay đổi: street vẫn là thứ ảnh tôi thích, tôi sẽ vẫn chụp thêm một số thứ (có thể là) kỳ cục mà chả mấy ai hiểu, tôi cũng chẳng dấn thân vào những chủ đề gai góc, thời sự hay nhân bản gì đó và tôi cũng ko có mục đích đoạt giải hay để lại dấu ấn gì cho đời (nhưng nếu có ai đó trao thì … ngu gì mà từ chối, hehe). Chụp, tự thân nó đã là đầy đủ rồi. Được bạn bè hay, rộng hơn, là thế giới ghi nhận thì sẽ thêm một niềm vui, chứ ko làm thay đổi được “cái sự chụp” đó. Nhưng có một điểm chung giữa Maika và nhiều bạn mũi lõ nổi tiếng khác mà cá nhân tôi, và có lẽ nhiều người khác nữa, cần học tập — đó là sự dấn thân, tính chuyên nghiệp trong việc thực hiện một dự án ảnh dài hơi: từ ý tưởng, chủ đề, chụp, funding, networking và cả publishing nữa.

Phù, sắp đến giờ bóng đá chưa nhỉ? Làm thêm phát cafe nào. Happy shooting nhé ;)